Page content

Tuinaanleg plan van aanpak (12 stappen)

Hoe ga je van start als je van plan bent om de tuin (opnieuw) aan te leggen? Ontdek het in dit uitgebreide artikel waarin we een compleet plan van aanpak omschrijven met 12 stappen die wij op dagelijkse basis volgen binnen ons hoveniersbedrijf.

Waar je mee gaat beginnen als je met de tuin aan de slag wilt gaan is pen en papier pakken. Maak een lijst met wensen die in je opkomen en schrijf ze allemaal op. Ga in deze fase niet nadenken of ze wel relevant zijn. Blijf lekker schrijven totdat je hoofd helemaal leeg is.

moderne-tuin-in-de-zomer

Tuinaanleg plan van aanpak

Leg deze lijst op de hoek van de tafel en vul deze de komende dagen aan met dingen die je nog te binnen schieten. Belangrijk om te weten is dat het maken van tuinplannen niet over 1 of 2 dagen moeten gaan. Geef het even de tijd en met het lijstje wat je de komende week in het zicht op de tafel hebt liggen dwing je jezelf (en de rest van het gezin) om de lijst aan te vullen. Dat is de basis waar je mee verder kunt.

aanleggen-van-de-tuin

1. Ergernissen en tuinwensen

Klinkt erg voor de hand liggend natuurlijk. Een lijstje maken met alles wat je graag in je nieuwe tuin ziet terugkomen. Vaak betrappen mensen zichzelf erop dat ze alleen maar de meest voor de hand liggende inzichten opschrijven. Eigenlijk komen 90% van de lijstjes die ik van mijn klanten krijg met elkaar overeen. Dat heeft aan de ene kant te maken met de transformatie die we maken in de 21ste eeuw en de tuintrends die er jaarlijks weer worden gepresenteerd. Maar aan de andere kant komt het omdat je jezelf ‘vergeet’ te dwingen om goed na te denken.

Ik vraag mensen altijd om, voordat ze beginnen met hun lijst tuinwensen een vel papier te pakken waar ze hun grootste ergernissen gaan opschrijven die ze op dit moment (en de afgelopen jaren) hebben ervaren in hun eigen tuin. Reken erop dat dit lijstje waardevol gaat zijn voor het uiteindelijke tuinplan.

2. Moodboard maken

Wat je vervolgens kunt gaan doen is rondneuzen in bladen of op het internet. Zelf maak ik bijvoorbeeld veel gebruik van Pinterest. Je kunt hier heel goed een bord aanmaken met beelden die jullie mooi vinden. Maak onder elk beeld een notitie en geef aan waarom je dit beeld goed vindt. Vaak zijn het ook momentopnames. Met deze notitie kun je later teruggaan in het gevoel wat je destijds had bij het ‘pinnen’ van de foto.

sfeerbeelden-moderne-tuin

Het gaat bij het samenstellen van mooie beelden niet om totaalplaatjes. Ik raad ook zeker aan om kleine details te omschrijven. Alle kleine beetjes helpen om jezelf, gezin en een eventuele tuin adviseur te laten zien wat jullie mooi vinden.

Om je een handje te helpen zal ik wat belangrijke kenmerken onder elkaar zetten:

  • Kindvriendelijke tuin
  • Ruimte om tuinspullen op te bergen
  • Containers uit het zicht
  • Groot terras op de ochtend/ middag/ avondzon
  • Overdekt terras
  • Privacy
  • Ruimte voor de kinderen om te spelen
  • Parkeren 2 auto’s zonder dat ze elkaar in de weg staan

Dit zijn voorbeelden van zaken die je boven de grond zet. Maar om terug te komen op het lijstje waar je jullie ergernissen hebt opgeschreven kan ik me voorstellen dat daar hele andere zaken opstaan zoals bijvoorbeeld:

  • Wateroverlast op bepaalde plakken in de tuin
  • Groene aanslag op straatwerk
  • Tegels verzakken
  • Veel mos in het gazon
  • Het gazon groeit niet goed
  • Planten doen het slecht
  • Veel te veel werk met tuinonderhoud

Dit lijstje is minstens zo waardevol en verteld je veel meer over hoe je uiteindelijk je plannen gaat omzetten in tuinaanleg. Hoe je dit verder gaat oppakken vertel ik later.

tuinaanleg-plan-van-aanpak-herfst

Minder is meer

Een van mijn uitgangspunten bij het uitwerken van tuinplannen is niet door alles wat mooi is samen te voegen in een ontwerp. Ik ben van mening dat alleen de beste keuzes moeten worden ingepast. Want geloof me. Minder is echt meer! Ook in het geval van tuinplannen.

Nu je de lijst met wensen af hebt, en je hebt een moodboard gemaakt is het zaak om keuzes te gaan maken. Ga de lijst herschrijven en begin met de meest belangrijke elementen. En dat zijn vaak praktische punten. Die mogen uiteraard niet ontbreken in jullie nieuwe tuin.

Het is de kunst om deze wensen samen te voegen in een stijl waarbij rust en eenheid de overhand hebben maar waarbij de tuin dient als verlengstuk van je woning met alle gemakken die bovenaan jullie lijstje stonden.

aanleggen-van-de-tuin

4. Bepalen van een tuinstijl

Welke tuinstijl spreekt je het meest aan? Of welke combinatie? Ik vind dat een tuin moet dienen als een verlengstuk van je woonkamer of keuken. En dat deze moet aansluiten bij je interieur, inrichting en type woning.

moderne-achtertuin-mecklenfeld-tuinen-hovenier-hardenberg-tuin-ideeen-idee

Ga (of vraag andere) om jullie stijl te omschrijven. Vergelijk dat met het moodboard wat je hebt gemaakt en trek dan conclusies. Hou je van strakke, rechte lijnen? Of meer van ronde, organische vormen? Of hou je van beide? Combinaties zijn prima mogelijk.

Ik zal een korte opsomming maken van tuinstijlen die ik het meest tegenkom:

  • Moderne tuinen
  • Strakke tuinen
  • Natuurlijke tuinen
  • Landelijke tuinen
  • Bostuinen
  • Patiotuinen
  • Kindvriendelijke tuinen

Als je dit hebt bepaald kun je door met de volgende stap.

5. Inventarisatie van de tuin

Je bent een matenplan nodig om vanuit een bestaande situatie tot een nieuw tuinplan te kunnen komen. Maak een simpele ondergrond waarop duidelijk te zien is waar kavelgrenzen lopen en hoe de woning op het perceel staat. Belangrijk is om ramen er deuren in te tekenen. Geef hierop ook aan welke elementen (bijvoorbeeld bomen, schuur of erfafscheiding) je wil laten staan. Meet deze elementen nauwkeurig in en zet ze op het matenplan.

Tip! Je kunt ook gebruik maken van bestaande informatie. Je kunt een kaveltekening opvragen bij het kadaster en misschien heb je bouwtekeningen van de woning. Dat scheelt je werk en zorgt voor een nauwkeurig beeld. Meet wel altijd even na of de kavellijnen kloppen met de werkelijkheid. Het wil nog wel eens voorkomen dat een haag uit de kluiten is gegroeid of dat de schutting niet helemaal op de erfgrens staat. Meten = weten!

hoe-moet-ik-vaste-planten-snoeien

Op basis van deze informatie kun je een ondergrond op schaal gaan tekenen. Gebruik bij voorkeur een schaalverhouding die je het best inzicht geeft in de werkelijkheid. Schalen die ik gebruik zijn:

  • Schaal 1 : 100
  • Schaal 1 : 50
  • Schaal 1 : 200

Gedaan? Perfect!

6. Conceptschets

Op basis van de informatie en inspiratie die je hebt verzameld ga je een conceptplan schetsen. En dan bedoel ik schetsen zoals je dat vroeger op de kleuterschool al deed. Zelf maak ik altijd gebruik van kalkpapier (doorzichtig papier) wat ik over de ondergrond leg en ga ik met een dikke stift lijnen trekken op basis van inzichten en gevoel.

Ik geef hierbij aan welke zichtlijnen het belangrijkst zijn en bepaal eerst hoe de zon draait ten opzichte van de tuin.

Hier komt uiteindelijk een logisch vlekkenplan uitrollen waar je eigenlijk al bepaald welke elementen in welke hoek komen. Iets wat logisch en praktisch is moet je vooral zo houden. Daarvoor is deze fase erg belangrijk om te voorkomen dat je straks een kwartier onderweg bent om naar je afval naar de container te brengen. Oké, beetje overdreven voorbeeld maar je snapt me vast ;).

De eerste conceptschets is nooit perfect. Daag jezelf uit om meerdere versies te maken en kies uiteindelijk voor de beste.

concept-tuinontwerp-tuinontwerp-8-stappen

7. Schetsontwerp

Hier is het belangrijk dat je even extra goed oplet. In deze fase bepaal je of je een plan gaat maken wat uiteindelijk uitgevoerd gaat worden met een prachtig eindresultaat of dat je ‘als een kip zonder kop’ bezig gaat met het maken van plannen die uiteindelijk in de prullenbak belanden omdat ze haaks staan op jullie budget. En dat zou natuurlijk eeuwig zonde zijn.

Schetsontwerp Koops, Almelo, A3_Portrait_flat

8. Budgetteren

Voor je gaat beginnen met het maken van een schetsontwerp (een idee waar het uiteindelijke resultaat in grote lijnen zichtbaar wordt) is het zaak om na te gaan denken over een budget.

Met een budget kun je doelgericht gaan ontwerpen en dat helpt je met het maken van keuzes in een later stadium. Op deze manier ga je gericht toewerken naar een haalbaar tuinplan en voorkom je achteraf teleurstelling waardoor je met alternatieven aan de slag moet. De tijd- en investering die je hebt gedaan kom je uiteindelijk wel overheen maar, uit ervaring heb ik gemerkt dat het gevoel en enthousiasme wat je had bij het eerste plan nooit zo sterk zal zijn bij het alternatief wat je uiteindelijk hebt gemaakt. En dat is iets wat blijft knagen…

Verder met het schetsontwerp…

Onderschat deze fase niet. Ik raad je echt aan om hier goed voor te gaan zitten en/ of hulp in te roepen om een realistische inschatting te maken van de kosten die je gaat maken.

Vervolgens ga je, aan de hand van het budget een schetsontwerp maken. Dit is eigenlijk je basisplan waarin al jullie tuinwensen, inzichten en creatieve ideeën in verwerkt worden. Het verhaal achter het plan moet kloppen als een bus. Ik toets mijn schetsontwerpen altijd door voor iedere keuze een motivatie te beschrijven. Het is niet zozeer belangrijk wat je kiest maar het is veel belangrijker waarom je keuzes maakt. Dat maakt een plan sterk en daarmee overtuig je jezelf (en de rest van de familie).

9. Begroten en bestek schrijven

Op basis van het schetsontwerp kun je een realistische begroting in elkaar gaan zetten om tot een financieel overzicht te komen. In deze fase bepaal je ook welke materialen je gaat gebruiken. Dat doe je aan de hand van het budget om daar zoveel mogelijk in de buurt te blijven. Ga je er wel van afwijken? Dan kies je bewust en kun je het onderbouwen/ testen of het een verantwoorde keuze is.

wat-kost-een-tuin

Om een helder beeld te krijgen van alle kosten die je gaat maken raad ik je aan om een (mini)bestek te maken met alle voorkomende werkzaamheden. Je bepaald hierin de kwaliteit en hebt altijd houvast en uitgangspunten tijdens de aanleg.

Toekomstplannen?

Een logisch gevolg na het maken van een begroting is dat niet alles direct haalbaar is binnen jullie budget. Geen enkel probleem. Tenminste, als je er bewust mee bezig gaat en wellicht een plan gaat maken wat je in fases gaat uitvoeren.

Met het schetsontwerp stel je jezelf als doel om jullie uiteindelijke droomtuin te ontwerpen. Belangrijk is dat deze aan al jullie wensen voldoet.

Ik zou me kunnen voorstellen dat je er bijvoorbeeld een terrasoverkapping in hebt getekend maar dat deze niet direct geplaatst kan worden in verband met het budget. Het is dan nu zaak om het faseplan dusdanig in te richten waarbij je achteraf geen dubbel werk gaat doen en waardoor je onnodige extra kosten gaat maken.

Wat je dan kunt doen is bijvoorbeeld de fundering van de overkapping direct mee te storten in de eerste fase van de aanleg. Zodra je gespaard hebt en de volgende fase wil aanpakken ga je verder bouwen op de bestaande fundering. De tuin hoeft dus niet weer helemaal op de kop.

Ditzelfde doe je met kabels en leidingen. Neem in de eerste fase altijd een post mee voor ondergrondse kabels en (loze) leidingen. Hier kun je later altijd op verder borduren zonder dat alles weer op de schop moet.

Heb je dit allemaal helder en overzichtelijk? Dan ga je nu toewerken naar een definitief tuinplan.

Definitief tuinplan

Het definitieve tuinplan kun je verdelen in 2 onderdelen. Je gaat toewerken naar definitieve (technische) tekeningen voor de aanleg en je gaat een plan van aanpak maken.

/Users/erwinbatterink/Desktop/Tuin- en Landschapsontwerpen/Eggen

10. Technische tekeningen

Technische tekeningen zijn bouwtekeningen waarmee je straks de tuin kunt gaan uitzetten en aanleggen. Hierop staan belangrijke maten die je houvast geven tijdens het werk. Zelf werk ik deze tekeningen altijd uit in een digitaal tekenprogramma om zo nauwkeurig en duidelijk mogelijk te tekenen.

Om de hoveniers in het werk een duidelijk overzicht te geven maak ik deze tekeningen:

  • Tekening voor cunetten (grondwerk)
  • Uitzettekening met een horizontale en verticale 0 lijn
  • Tekening voor (nieuwe) kabels en leidingen

tuinaanleg-kabels-en-leidingen

Klic melding

Wat je nooit mag vergeten is dat, als je gaat graven in de tuin een klic melding moet doen bij het kadaster. Dit is een officiële graafmelding waardoor je verzekerd bent mochten er schades aan kabels en leidingen gemaakt worden. Na het indienen ontvang je binnen 1 werkdag de documenten met een overzicht van bestaande kabels en leidingen per mail. Onderschat dit niet want je haalt je een hele hoop ellende en kosten op de hals als het wel mis gaat en je hebt geen melding gedaan.

11. Plan van aanpak

Als wij een tuin in opdracht krijgen is het handig om aan de klant te vertellen welke stappen er gaan volgen. Dit kun je simpel omschrijven als een plan van aanpak waarop je de belangrijkste stappen aangeeft. Het is als het ware een checklist die je stap voor stap kunt gaan afwerken.

12. Planning en organisatie

Zodra de tuinplannen definitief zijn ga je verder met het voorbereiden van het werk. Bij ons in het bedrijf gaat dat er als volgt aan toe:

  • Tekening ontleden (exacte eenheden bepalen)
  • Offertes opvragen van materialen
  • Werkplanning maken
  • Klic melding aanvragen
  • (Vak)mensen en machines inplannen
  • Materialen bestellen
  • Werk opstarten

Een heel karwei om alles te organiseren en in goede banen te leiden. Maar noodzakelijk om overzicht te houden en efficiënt en effectief te kunnen werken zonder onnodige kosten te maken.

aanleggen-van-de-tuin