Bostuin aanleggen: ontwerp, planten en ideeën voor een tuin als een bos
In een bostuin haal je het bos naar huis. Je geeft de natuur de ruimte, maar binnen een ontwerp dat bij jouw wensen past. En dat kan in een grote én in een kleine tuin.
Meerstammige bomen geven een tuin het karakter van een bos
Een bostuin is gebaseerd op het ecosysteem van een bos. Hij lijkt op een bos of park en wordt bepaald door bomen, struiken, schaduwplanten en kronkelende paadjes, niet door strakke borders en afgemeten gazons. Je geeft de natuur een gecontroleerde vrijheid: zonder ontwerp krijg je een wildernis, met een ontwerp een eigen stukje bos met een terras en paden waar jij ze wilt. Hieronder lees je waarom je voor een bostuin kiest, hoe je hem ontwerpt en welke bomen, struiken en planten erin passen.
Wat is een bostuin?
Een bostuin is een mix van bomen, weelderige struiken, vaste schaduwplanten en karakteristieke paadjes. De tuin heeft een zeer natuurlijke uitstraling en is gebaseerd op het ecosysteem van een bos.
Bomen en struiken bepalen het karakter. Symmetrische lijnen, borders en afgemeten perken spelen nauwelijks een rol. De tuin straalt rust uit, en de beslotenheid geeft een veilig gevoel. Strijklicht van de zon, herfstmist en dauw versterken het karakter. Een bostuin lijkt op de natuurlijke tuin, maar draait meer om bomen, schaduw en beslotenheid.
Het mooie is dat deze stijl nauwelijks aan regels gebonden is. Bij andere tuinstijlen houd je rekening met zichtlijnen en symmetrie; hier bepaal je zelf hoe het eruitziet. De beste inspiratie haal je in het bos. Neem je camera mee en kijk hoe bomen, struiken en planten daar samen groeien.
Vijf redenen om voor een bostuin te kiezen
Je bent graag in het bos
Met een bostuin heb je je favoriete plek dicht bij huis, en hoef je hem met niemand te delen.
Je woont in of bij een bos
Begin het ontwerp met een analyse van de omgeving. Maak openingen naar het bos, zodat je tuin erin overloopt. Dat maakt de tuin groter en ruimtelijker.
Je bent graag op jezelf
Hoge bomen en struiken geven veel privacy. Inkijk is er nauwelijks.
Je wilt natuurlijke beschutting
Bomen geven schaduw in de zomer en beschutting tegen de wind. Wil je ook zon, maak dan een open plek met een veranda of tuinhuis aan de schaduwkant.
Je bent een natuurliefhebber
Een bostuin trekt veel dieren aan en geeft meer seizoensbeleving dan bijna iedere andere tuinstijl.
Een bostuin is bovendien relatief makkelijk te onderhouden. De aanleg is wat werk, maar daarna laat je de natuur grotendeels haar gang gaan. Met fruitbomen, notenstruiken en een moestuin maak je er zelfs een eetbare bostuin van.
Bostuin ontwerp: hoe richt je een bostuin in?
Bij het ontwerpen van een bostuin denk je na over vier dingen: de gelaagdheid, de beplanting, de paden en je overige wensen. Maak eerst een wensenlijst, want ook in een bostuin kun je veel kwijt.
Elementen voor een bostuin
Een terras met een natuurlijke uitstraling
Een buitenkeuken om buiten te koken
Een moestuin met groente, kruiden en fruit
Een bijenkast
Speeltoestellen van boomstammen
Een pergola of tuinhuis
Een wellnessplek
Denk ook aan je gezin: moet je rekening houden met kinderen? En wil je een open plek waar de zon kan komen?
Gelaagdheid zoals in een echt bos
Een bos heeft een duidelijke opbouw van hoog naar laag. Die gelaagdheid geeft een bostuin zijn dynamische sfeer. Maak een mix van lage en hoge beplanting, van kleine bloembollen tot hoge bomen.
Boomlaag
Hoge bomen die weinig onderhoud vragen en het karakter van de tuin bepalen.
Struiklaag
Struiken en heesters met verschillende bladvormen, die bloei en structuur geven.
Kruidlaag
Vaste schaduwplanten en varens die de bodem opvullen.
Bodemlaag
Bodembedekkers en bloembollen voor een dichte, groene bodem.
Je kunt ook hoogteverschillen in de grond maken met kleine heuvels en laagtes. Wees voorzichtig rond bestaande bomen: ophogen of afgraven onder de kroon beschadigt de wortels.
Planten voor een bostuin
Beplanting is het uitgangspunt van een bostuin. Laat meer dan de helft van de tuin uit groen bestaan. Een goed beplantingsplan is het halve werk. Zet bladverliezende en wintergroene planten door elkaar, met verschillende bladvormen en -kleuren, net als in een bos.
Bomen
Kies vrij uitgroeiende bomen die weinig onderhoud vragen, en varieer in hoogte. Wil je snel resultaat, dan zijn de meeste bomen ook in grote maten te koop. Heb je geduld, dan zijn kleine bomen veel voordeliger. Geschikt zijn bijvoorbeeld berk, haagbeuk, krentenboom, veldesdoorn, lijsterbes en meerstammige bomen.
Struiken
Struiken zorgen voor bloei door het jaar en een mix van texturen en bladgroottes. Denk aan hazelaar, hulst, Gelderse roos, kardinaalsmuts en rododendron op zure grond.
Vaste planten en varens
Ze vullen de bodem op, zodat er geen lege plekken ontstaan, en de meeste bloeien in het voorjaar. Geschikt zijn varens, longkruid, elfenbloem, salomonszegel, vingerhoedskruid en hosta.
Bloembollen
Sneeuwklokje, trompetnarcis en boshyacint komen ieder voorjaar terug en zijn ijzersterk.
Bodembedekkers
Voor een dichte bodem: kleine maagdenpalm, lievevrouwebedstro, dikkemanskruid en mansoor.
Onder hoge bomen komt weinig licht. Houd bij het ontwerp altijd rekening met de lichtinval en kies schaduwplanten die zich daar goed ontwikkelen. Hortensia en viooltjes doen het goed in halfschaduw. Grote bomen trekken ook veel water en voedsel uit de bodem, dus kies planten die weinig voeding vragen. Stem de keuze verder af op je grondsoort en de zuurgraad. Een losse, humusrijke bosbodem geeft het beste resultaat; vul die jaarlijks aan met blad of compost.
Paden in een bostuin
In een bostuin wil je eigenlijk geen bestrating. Echte bospaden zijn puur natuur. Leg alleen praktische verharding aan, zoals een oprit en eventueel een terras: hoe minder, hoe beter. Kies voor paden natuurlijke materialen, zoals houtsnippers, boomschors of schelpen. Leg er geen worteldoek onder: daardoor wordt de schors brokkelig en papperig.
In een lange, diepe tuin kun je paden kriskras van voor naar achter laten lopen. Heb je veel ruimte, leg dan een rondgaand pad aan. Zo ontdek je bij iedere wandeling weer iets nieuws.
Een vijver in de bostuin
Water past goed in een bostuin. Een vijver trekt binnen korte tijd vogels, amfibieën, insecten en kleine zoogdieren aan. Heb je geen ruimte voor een vijver, dan is een klein waterornament of vogelbad ook al de moeite waard.
Zo geef je de vijver een natuurlijk karakter
Leg grote stenen langs de rand
Geef de vijver een onregelmatige vorm
Plant waterplanten in de vijver
Zet veel bloemen en struiken rond de vijver
Leg een vijver bij voorkeur aan in het voorjaar (maart, april) of het najaar (september, oktober), in verband met de groei van waterplanten en om algen te voorkomen. Heb je kleine kinderen, let dan extra op de veiligheid: door de begroeiing is een vijver minder goed zichtbaar.
Een kleine bostuin
Iedere tuin is geschikt als bostuin, groot of klein. In een kleine tuin draait het om de suggestie van een bos. Eén meerstammige boom als blikvanger, een paar struiken, varens en schaduwplanten eronder, klimplanten tegen de schutting en een paadje van boomschors geven al een beschut bosgevoel. Kies bomen die niet te groot worden en zet de hoogste beplanting achterin of langs de randen.
Veelgestelde vragen
Een tuin die gebaseerd is op het ecosysteem van een bos, met bomen, struiken, schaduwplanten en natuurlijke paden in plaats van strakke borders en gazons.
Bomen zoals berk, haagbeuk en krentenboom, struiken zoals hazelaar en hulst, schaduwplanten zoals varens, longkruid en elfenbloem, en bloembollen zoals sneeuwklokje en boshyacint.
Begin met een wensenlijst en een ontwerp. Plant in lagen van hoog naar laag, verbeter de bodem met blad of compost en leg paden aan van houtsnippers of boomschors.
Ja. Met één meerstammige boom, een paar struiken, varens en een schorspad maak je ook op een paar vierkante meter een bosgevoel.
De aanleg is wat werk, maar daarna vraagt een bostuin relatief weinig onderhoud. Je laat de natuur grotendeels haar gang gaan.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
