Kindvriendelijke tuin: veilig, praktisch en ook een plek voor jezelf

Wat is een kindvriendelijke tuin?

Een kindvriendelijke tuin is een tuin waarin zowel volwassenen als kinderen ruimte hebben. Ouders genieten van een fijn terras, terwijl de kinderen in dezelfde tuin veilig spelen.

Er bestaan nogal wat misverstanden over. Je hoort vaak dat je er veel ruimte voor nodig hebt, dat er weinig of geen beplanting in past en dat water er niet in thuishoort. Geen van die drie klopt. Ook in een kleine tuin is plek om te spelen, er zijn genoeg planten die veilig zijn en ook water kan, mits je de juiste vorm kiest.

Het voordeel is duidelijk: iedereen heeft een eigen plek, en jij houdt de kinderen vanuit de tuin in de gaten in plaats van steeds mee te lopen naar de speeltuin om de hoek. De kinderen ontdekken veilig de natuur en zijn veel buiten. Houd je bij de aanleg meteen rekening met kinderen, dan scheelt dat later veel geld en werk.

Een kindvriendelijke tuin ontwerpen: veiligheid en ruimte

Bij het ontwerp let je op twee dingen: de tuin moet veilig zijn, en er moet een plek zijn waar de kinderen mogen spelen naast een plek voor jezelf. Je wilt familie of vrienden niet aan de rand van de zandbak ontvangen of met een bord op schoot eten. Zorg dus voor een fijn terras of zithoek voor de volwassenen. Het gaat om de balans, ongeacht de grootte van de tuin.

Houd rekening met de leeftijd van de kinderen. Een peuter heeft andere wensen dan een kind van tien, en kinderen groeien snel. Ontwerp de speelplek zo dat hij later een andere functie kan krijgen: een zandbak wordt een plantvak of een plek voor een zwembadje, en een speelhuisje wordt een tuinberging.

Een veilige erfafscheiding

De eerste stap naar een veilige kindvriendelijke tuin is het afbakenen van de grenzen. Een goede erfafscheiding houdt de kinderen in de tuin, zodat ze niet zomaar de straat op lopen. Veiligheid en gebruik staan voorop, maar de afscheiding mag ook mooi zijn. Je kunt kiezen uit, of combineren:

Schutting

Schanskorven

Groene haag

Klimopwand

Houten, aluminium of composiet wand

Hekwerk

Wilgentenen

Let op een poort die kinderen niet zelf open krijgen, bijvoorbeeld met een sluiting op volwassen hoogte.

Vermijd giftige planten voor kinderen

Ernstige vergiftiging door planten komt weinig voor, en ook het risico op een huidreactie of allergie is over het algemeen klein. Toch let je erop. Vooral kleine kinderen stoppen snel iets in hun mond, en planten met kleurige besjes lijken op snoepjes. Ook verdroogd plantafval kan schadelijk zijn. Controleer wat er al in de tuin staat en koop alleen nieuwe planten die veilig zijn.

Giftige planten

Blauwe monnikskap

Blauwe regen

Doornappel

Gevlekte aronskelk

Goudenregen

Herfsttijloos

Kardinaalsmuts

Lelietje-van-dalen

Oleander

Papaver

Peperboompje

Taxus

Levensboom (Thuja)

Vingerhoedskruid

Wolfskers

Wonderboom

Planten die de huid kunnen irriteren

Anemoonsoorten

Clematis

Gevlekte aronskelk

Ginkgo (de vruchten)

Hemelboom

Selderij

Stinkende gouwe

Wolfsmelksoorten

Er blijven nog genoeg planten over. Kies vooral sterke soorten die niet meteen knakken als er een bal op afkomt. Een moestuintje is ook een goed idee: veel kinderen helpen graag mee met het kweken van groente en fruit, en leren zo spelenderwijs welke groente bij welk seizoen hoort.

Een kindvriendelijke ondergrond

Kinderen zien gevaar nog niet zoals volwassenen. Er gaat een keer iets mis, dus richt de tuin daarop in met een zachte ondergrond, zeker onder klimtoestellen en schommels.

Gazon

Veert mee en vangt een val beter op dan steen. Kies een speelveldmengsel met Engels raaigras, dat tegen intensief gebruik kan, en houd wat herstelzaad in huis voor kale plekken.

Kunstgras

Altijd groen en geen modder. Er is ook kunstgras met een valdempende onderlaag.

Rubberen tegels of valmatten

Goed onder klimtoestellen en schommels, maar ze kunnen in de zomer erg warm worden.

Zand of houtsnippers

Een speeltoestel in de zandbak, of een laag houtsnippers eronder. Ziet er natuurlijk uit.

Vlonder

Kan, maar wordt glad als hij nat is en vraagt onderhoud.

Hoe hoger een kind kan vallen, hoe beter de ondergrond moet dempen. Bij een valhoogte boven ongeveer een meter is gras alleen niet genoeg; kies dan voor een dikke laag zand, houtsnippers of rubberen valtegels.

Let op de zon

De zon wordt vaak vergeten. Volwassenen schatten zelf in wanneer ze uit de zon moeten, kinderen vaak niet. Kies voor de speelplek daarom een plek met veel schaduw, onder een boom of pergola. Een schaduwdoek of een dak op het speeltoestel helpt ook, en beschermt bovendien tegen regen.

Een kindvriendelijke tuin met water

Water hoort bij de meest risicovolle elementen in een tuin met kinderen. Een peuter kan verdrinken in een paar centimeter water. Laat bij jonge kinderen zelfs geen volle emmer onbeheerd staan.

Bestaande vijver

Leg er een stevig veiligheidsrooster over of net onder het wateroppervlak, zodat een kind er niet in kan vallen.

Water zonder open water

Een waterornament of watertafel waarbij het water over steen of in een ondiepe schaal stroomt en wegloopt in een afgedekt reservoir. Veel veiliger dan een vijver.

In de zomer

Een zwembadje of de tuinslang, altijd onder toezicht. Een zwembadje leeg je na gebruik.

Tuin aan het water

Zet een hek langs de waterkant. Er zijn genoeg mooie tuinhekken die niet als een standaardhek ogen.

5 tips voor het inrichten van een kindvriendelijke tuin

Speeltoestellen en schommels

Kijk naar de leeftijd van de kinderen voordat je in speeltoestellen investeert. Schommels blijven het langst leuk en kun je in de loop van de tijd aanpassen. Een pergola met een schommel heeft een dubbele functie.

Voldoende opslagruimte

Berg speelgoed op in waterdichte kisten, een tuinhuis of een schuur, binnen handbereik. Zo blijft de tuin opgeruimd.

Een eigen plek voor de kinderen

Volwassenen willen een terras, kinderen zijn al blij met een tent, hut of speelhuisje. Een verhoogd platform of boomhut is helemaal favoriet.

Dieren

Veel kinderen zorgen graag voor dieren. Een plek voor konijnen, kippen, een hond of kat past prima in een kindvriendelijke tuin.

Een grote tuin

Heb je veel ruimte, dan kun je een fietsroute, verstopplekken en een veldje met voetbaldoeltjes, een basketbalnet of een knutseltafel maken.

Meer ideeën

Boomstammen als zitbank of om op te klimmen

Stapstenen of een hinkelbaan

Heuveltjes en hoogteverschillen

Een spoorbaan door de tuin

Een speelhuisje of tuinhuisje

Welk speeltoestel past in een kleine tuin?

Een groot houten speeltoestel met glijbaan, trappen en schommels is in een kleine tuin vaak niet realistisch. Toch zijn er genoeg oplossingen. In een kleine tuin liggen de mogelijkheden niet in de breedte, maar in de hoogte. Met hoogteverschillen en verticale speelelementen benut je de ruimte die je wél hebt.

Kijk goed naar de ruimte rondom een speeltoestel. Kinderen moeten vrij kunnen schommelen en rond een zandbak kunnen zitten. Houd rond veel speeltoestellen zo’n 2 meter vrije ruimte aan en volg de aanwijzingen van de fabrikant.

Ideeën voor een kleine tuin

Klimgrepen

Tegen de schutting of muur, voor een eigen klimwand.

Schommel

Neemt weinig ruimte in en hangt aan een boom, in de deuropening van de schuur of aan een overkapping. Zijn de kinderen erop uitgekeken, dan komt er een hangplant of hangstoel.

Opbergbank

Een plek om te knutselen, met de spullen eronder opgeborgen.

Zand-, water- of picknicktafel

Overdag spelen de kinderen eraan, ’s avonds eet de familie eraan. Een watertafel is ook een kleiner alternatief voor de zandbak.

Touwladder of duikelrek

Neemt weinig ruimte in.

Spelpanelen aan de muur

Een opklapbaar speelelement, een krijtbord of een groot vier-op-een-rij.

Hinkel- en knikkertegels

Kosten geen extra ruimte.

Geschilderd doel

Op de muur, na overleg met de buren.

Ingegraven trampoline

Gelijk met het maaiveld. Zorg voor afwatering in de put en ventilatie onder de mat, zodat hij goed veert.

Combinaties

Een speeltoestel boven de zandbak, een klimtoestel met meerdere functies, opslag onder een werktafel, of een glijbaan vanaf een verhoging. Zorg dat kinderen niet over de schutting kunnen vallen.

Kies je toch voor een speeltoestel met glijbaan, zorg dan voor een zachte ondergrond onder het toestel en aan het einde van de glijbaan. Gebruik de ruimte onder de glijbaan of het platform voor een zandbak of andere speelplek.

Zet een trampoline of speeltoestel op het gazon af en toe op een andere plek, zodat het gras eronder niet doodgaat. En dek de zandbak af als hij niet gebruikt wordt, anders wordt hij een modderpoel of kattenbak.

Accessoires voor het speeltoestel

Met accessoires houd je een speeltoestel langer leuk, zonder extra ruimte in te leveren. Wissel ze af als de kinderen erop uitgekeken zijn.

Trapeze bij de schommel

Krijtbord op de schutting, gevel of het speeltoestel

Stuurwiel

Babyzitje voor de schommel

Spreekbuis

Deurtjes of luikjes

Verrekijker of telescoop

Bel

Touwladder voor oudere kinderen

Nestschommel

Er zijn ook accessoires voor veiligheid en onderhoud: een net of hoes over de zandbak, afdekdopjes over schroeven en veiligheidsgaas langs een hoog platform. Een zeil of dak op het speeltoestel geeft schaduw en houdt de kinderen droog.

Zelf een speeltoestel of speelhuisje maken

1. Maak een lijst van eisen
   Welke speelelementen wil je, hoe veilig moet het zijn en hoe moet het eruitzien?
2. Maak een ontwerp
   Eerst plannen, dan bouwen. Houd in het ontwerp meteen rekening met de vrije ruimte rondom het toestel.
3. Schaf de materialen aan
   Kies stevig, duurzaam hout en veilige bevestigingsmiddelen.
4. Bouw het toestel
   Zorg voor een goede fundering, zo nodig met betonpoeren. Werk alles glad af en rond scherpe randen af, zodat kinderen zich niet kunnen bezeren.
5. Controleer en geniet
   Controleer het toestel regelmatig op losse delen en splinters, en geniet samen van de nieuwe speelplek.