Tuinligging bepalen: hoe ligt mijn tuin en wat is de beste ligging?
De ligging van de tuin bepaalt hoeveel zon er valt, en wanneer. Daarom staat hij bij iedere woning op de huizensite, en voor sommige kopers is hij zelfs doorslaggevend.
Met een lamellenoverkapping regel je zon en schaduw op het terras
Of je tuin op het noorden, oosten, zuiden of westen ligt, bepaalt waar je terras komt, of je een overkapping nodig hebt en welke planten waar groeien. Hieronder lees je eerst kort hoe de zon zich door het jaar beweegt. Daarna zie je hoe je de ligging van je tuin zelf bepaalt, hoe je uitrekent waar de zon en de schaduw vallen en wat iedere ligging betekent voor de inrichting.
Zon en schaduw: hoe beweegt de zon?
De zon komt op in het oosten, staat rond het middaguur in het zuiden en gaat onder in het westen. Maar geen dag is hetzelfde: de zon komt steeds op een iets andere plek en een ander tijdstip op en onder.
Dat merk je nauwelijks, omdat het heel geleidelijk gaat. Je merkt vooral dat de dagen langer of korter worden. Die verandering komt doordat de aarde om haar eigen as draait, van west naar oost, en in een jaar om de zon draait. De as staat daarbij 23,5 graden scheef.
Door die scheve stand staat de zon in de zomer hoog aan de hemel en in de winter laag. Rond 21 juni komt de zon in het noordoosten op en gaat ze in het noordwesten onder. Rond 21 december komt ze op in het zuidoosten en gaat ze onder in het zuidwesten. Alleen rond 20 maart en 22 september komt de zon precies in het oosten op en gaat ze precies in het westen onder. Op het zuidelijk halfrond is het andersom: als het bij ons winter is, is het in Australië zomer.
Hoe ligt mijn tuin? De ligging zelf bepalen
Bij de ligging van een tuin spreek je over een windrichting: noord, oost, zuid of west. Vaak ligt een tuin er schuin tussenin, bijvoorbeeld op het noordwesten of zuidoosten. Dat maakt het ontwerpen wat lastiger. Je hoeft niet af te gaan op de makelaar of de huizensite: je bepaalt de ligging eenvoudig zelf.
- Gebruik een kompas
Ga met je rug naar de achtergevel staan en kijk de tuin in. De richting waarin je kijkt is de ligging van de tuin. Een kompas-app op je telefoon werkt ook. - Kijk naar de zon
De zon komt op in het oosten en gaat onder in het westen. Kijk waar de zon opkomt en controleer dat aan het eind van de dag. - Noteer de zon door de dag
Schrijf op verschillende tijdstippen op waar de zon in de tuin schijnt en waar het schaduw is. Doe dit bij voorkeur ook in een ander seizoen.
Stelregel
Zon in de ochtend
Tuin op het oosten.
Zon rond het middaguur
Tuin op het zuiden.
Zon in de middag en avond
Tuin op het westen.
Vrijwel geen zon direct achter het huis
Tuin op het noorden.
Zon in de tuin berekenen
Voor het ontwerp wil je weten hoe ver de schaduw van de woning, een schutting of een boom reikt. Dat hangt af van de hoogte van de zon. In Nederland staat de zon rond het middaguur in de zomer ongeveer 60 graden boven de horizon, in maart en september zo’n 38 graden en in december maar 15 graden.
Schaduw van een schutting van 1,80 meter rond het middaguur
Juni
Ongeveer 1 meter.
Maart en september
Ongeveer 2,3 meter.
December
Ongeveer 6,5 meter.
Reken met dezelfde verhouding voor de woning: een gevel van 6 meter hoog werpt in de winter rond het middaguur meer dan 20 meter schaduw. ’s Ochtends en ’s avonds zijn de schaduwen nog veel langer. Met een app of website die de zonnestand toont, zie je per datum en tijdstip precies waar de zon staat boven je eigen adres. Houd er rekening mee dat de zon door de zomertijd pas rond half twee in het zuiden staat.
Welke ligging van de tuin is het beste?
Daar zijn geen vaste regels voor. Het hangt af van je eigen smaak. Wie van de zon houdt, wil zo veel mogelijk zon in de tuin. Wie liever in de koelte zit, denkt daar anders over. Iedere ligging heeft zijn eigen kenmerken.
Tuin op het zuiden
Zon het grootste deel van de dag
Warm en zonnig. Je zit vaak van het vroege voorjaar tot het late najaar buiten, en daarom is dit de populairste ligging. Nadeel: in de zomer kan het erg warm worden. Zorg voor schaduwplekken met een overkapping, een boom of een goed beplantingsplan.
Tuin op het westen
Zon vanaf de middag tot de avond
’s Ochtends geen zon, maar vanaf de middag tot zonsondergang wel. Ideaal als je vooral na het werk buiten zit. Ook deze tuin kan in de zomer warm zijn, dus zorg voor schaduw op de heetste dagen.
Tuin op het oosten
Ochtendzon
De zon schijnt ’s ochtends in de tuin en verdwijnt in de loop van de dag achter het huis. Wil je langer van de zon genieten, leg dan achterin de tuin een tweede terras aan.
Tuin op het noorden
Koel en schaduwrijk
Direct achter het huis valt weinig zon. In een kleine tuin komt er in de winter helemaal geen zon, omdat de schaduw van de woning dan heel lang is. In de zomer krijgt een tuin op het noorden vaak wel vroege ochtend- en late avondzon. In een lange tuin valt achterin meer zon: leg het terras daar aan. Kies lage elementen, zodat er zo veel mogelijk licht binnenkomt, en schaduwplanten dicht bij huis.
Wat betekent de ligging voor de inrichting?
Zon en schaduw bepalen voor een groot deel de inrichting van je tuin. Houd er rekening mee bij het bepalen van de plek van terrassen, erfafscheidingen, overkappingen en beplanting.
Terras
Leg het terras op de plek waar de zon valt op het moment dat je buiten zit. Bij een tuin op het oosten of noorden is dat vaak achterin de tuin.
Erfafscheiding
Een hoge schutting of haag aan de zonkant werpt lange schaduw, zeker in het voorjaar en najaar. Kies daar voor een lagere of open afscheiding.
Overkapping
In een tuin op het zuiden of westen geeft een overkapping verkoeling. Met een lamellendak regel je zelf hoeveel zon er doorkomt.
Beplanting
Zonminnende planten zoals lavendel en siergrassen zet je op de zonnigste plek, schaduwplanten zoals hosta en varens in de schaduw van huis, schutting of bomen.
Veelgestelde vragen
Ga met je rug naar de achtergevel staan en kijk met een kompas de tuin in. De richting waarin je kijkt is de ligging. Je kunt ook kijken wanneer de zon in de tuin valt: ’s ochtends is oost, rond het middaguur zuid, ’s avonds west.
Dat hangt af van je wensen. Een tuin op het zuiden is het populairst door de vele zon, een tuin op het westen geeft avondzon. Een tuin op het oosten of noorden is koeler; daar leg je het terras vaak achterin.
Kijk naar de zonnestand per seizoen. Rond het middaguur werpt een schutting van 1,80 meter in de zomer ongeveer 1 meter schaduw en in de winter zo’n 6,5 meter. Een app of website met de zonnestand laat dit per datum en tijd zien voor je eigen adres.
Ja. In de zomer komt de zon in het noordoosten op en gaat ze in het noordwesten onder, dus vroeg in de ochtend en laat op de avond valt er zon. In een lange tuin is het achterin vaak zonnig.
Een tuin op het oosten heeft ochtendzon en ligt ’s middags en ’s avonds in de schaduw van het huis. Een tuin op het westen heeft zon vanaf de middag tot zonsondergang.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
