Verticale tuin: zelf een groene wand of plantenmuur buiten maken
Met een verticale tuin win je ruimte in een kleine tuin, maar ook in een grotere tuin geeft een groene wand karakter. Van een paar plantenbakken aan de schutting tot een dichtbegroeide plantenmuur: de mogelijkheden zijn groot.
Een begroeide pergola als verticaal groen boven het terras
Klimop wordt al lang gebruikt om een kale schutting of muur een groen karakter te geven. Tegenwoordig gaat het verder: je kunt een complete verticale tuin aanleggen, met planten in modules, panelen of bakken tegen een wand. Hieronder lees je wat een verticale tuin is, wat de voor- en nadelen zijn, zeven ideeën voor een groene wand buiten, hoe je er in zes stappen zelf een maakt en welke planten geschikt zijn voor zon en schaduw.
Wat is een verticale tuin?
Een verticale tuin is een constructie van verticaal geplaatste modules, panelen of bakken waarin planten groeien. Je kunt hem binnen en buiten toepassen; dit artikel gaat over de verticale tuin voor buiten.
De modules zijn er in veel uitvoeringen en maten, zodat je de wand helemaal naar eigen smaak vormgeeft. Een verticale tuin heeft ook veel andere namen: groene wand, plantenmuur, verticale plantenwand, geveltuin, levende muur, groene gevel of hangende tuin. Je bent niet gebonden aan een bepaalde maat. Ook een kleine hoek of nis kun je omtoveren tot een groene muur, zodat een verloren hoekje toch iets moois wordt.
Voor- en nadelen van een groene wand
Een verticale tuin wordt vaak gezien als ruimtewinst in een kleine tuin: je houdt ruimte over voor een terras en hebt toch veel groen. Is er geen ruimte op de grond, dan ga je de hoogte in. Maar een goed onderhouden groene wand geeft ook karakter aan een plek, en dat is niet voor niets: je ziet ze ook veel in openbare gebouwen.
Voordelen
Ruimtewinst
Meer groen als je meer tuinplannen hebt dan ruimte.
Natuurlijke uitstraling
Een kale muur of schutting wordt een groen schilderij.
Isolatie en geluid
Begroeiing tegen een gevel werkt isolerend en dempt geluid.
Geur
Geurende bloemen en kruiden vlak bij je zitplek.
Wateropvang
Planten en substraat nemen regenwater op, wat het riool ontlast.
Minder hitte
Groen op een gevel warmt minder op dan steen, wat helpt tegen hittestress in de stad.
Fijnstof
Blad vangt fijnstof uit de lucht op.
Eetbaar
Een verticale tuin kun je ook als moestuin gebruiken.
Bijen en vlinders
Bloeiende planten breiden het leefgebied van bijen, hommels en vlinders uit.
Nadelen
Kosten en tijd
Aanschaf, montage en onderhoud worden vaak onderschat.
Gewicht
Een gevel of schutting die niet sterk genoeg is, kan een volle plantenwand met natte grond niet dragen.
Vocht
Blijft de gevel permanent vochtig, dan kan dat schade en ongedierte geven. Houd ruimte tussen wand en muur en gebruik een waterdichte laag.
Plantkeuze
Niet alle planten zijn geschikt voor een verticale tuin.
Woekeren
Groeit de wand over naar de buren, dan geeft dat overlast. Regelmatig onderhoud is daarom belangrijk.
7 ideeën voor een verticale tuin buiten
Begin met de vraag wat voor groene wand je wilt. Je kunt alle kanten op, van een eenvoudige rij bakken tot een volledig begroeide wand met een eigen irrigatiesysteem.
Een groen schilderij
Een dicht cluster van verschillende planten in een lijst, als een schilderij van begroeiing.
Paneel met plantenbakken
Een houten raster tegen de wand met geïntegreerde plantenbakken.
Metalen rek
Potten of bakken aan een metalen frame, zodat de planten recht naast elkaar staan.
Upcycling
Gebruik oude materialen die anders weggegooid worden: pallets, oude vensters, dakgoten, ladders, trapjes of een opbergzak met vakken.
Groen en kunst
Combineer beplanting met kunstobjecten op dezelfde wand.
Groen en water
Combineer de groene wand met een waterval of fonteintje.
Rijen potten
Een paar planken of richels met een mix van plantenpotten erop.
De eenvoudigste vorm is een klimplant tegen een schutting of muur, zoals klimop, wilde wingerd, Toscaanse jasmijn of klimhortensia. Ook leibomen voor een schutting en een begroeide pergola zijn verticaal groen. Let bij klimop en wilde wingerd op een gezonde muur: hun hechtwortels kunnen slecht voegwerk beschadigen.
Wat heb je nodig voor een verticale plantenwand?
Maak eerst een ontwerp. Daarna stel je eenvoudig een lijst met benodigdheden op. Je kunt de verticale tuin helemaal zelf bouwen of een kant-en-klaar systeem met modules kopen. Bouw je zelf, kijk dan goed naar de gevel of constructie: kan die het gewicht aan, of moet je hem verstevigen? Kies materialen die tegen weer en wind kunnen. Zo gaat de verticale tuin langer mee.
Zelf een verticale tuin maken in 6 stappen
- Kies het soort verticale tuin
Er zijn veel vormen. Verdiep je vooraf in wat er komt kijken bij het plaatsen en verzorgen ervan. - Bepaal de plek
Kijk naar je wensen en naar wat mogelijk is. Een groot, dicht cluster van planten is zwaar; de wand moet dat gewicht kunnen dragen. Let ook op zon en schaduw. - Kies de beplanting
Sommige planten zijn uitstekend geschikt voor een verticale tuin, andere niet. Verderop lees je welke. - Denk aan vocht en verdeling
Gebruik goede potgrond die vocht vasthoudt. Water loopt van boven naar beneden, dus zet de planten die het minste water nodig hebben bovenin. Verdeel de planten goed over de wand. - Regel de bewatering
Vaak kun je er met een gieter of spuit niet goed bij. Druppelirrigatie is dan een uitstekende oplossing: een dun buisje of druppelslang geeft gedoseerd water, direct bij de wortels. - Laat de planten vooraf wortelen
Laat de planten een paar weken voor de aanleg horizontaal groeien in een ruime pot met voedingsrijke grond. Met een goed ontwikkelde wortelkluit hebben ze meer houvast aan de wand.
Ook een grote plantenwand met een dicht cluster van planten kun je zelf aanleggen. Monteer een rooster op ongeveer 15 centimeter van de muur. Breng tussen het frame en de muur een waterdichte plaat of folie aan, zodat de constructie steviger wordt en de gevel droog blijft. Span daarvoor een laag vilt of jute, waarop de wortels groeien. Vilt rot niet snel en verdeelt het water gelijkmatig over de wand doordat het vocht goed opzuigt. Leg daarna het irrigatiesysteem aan, vul de vakken met aarde en zet de planten erin.
Welke planten zijn geschikt voor een groene wand buiten?
Niet iedere plant voelt zich thuis aan een muur. Welke je kiest, hangt af van het systeem: voor een dicht cluster kies je andere planten dan voor losse bakken of potten. Kies flexibele soorten die zich aanpassen aan de vorm van de wand. Een mix van krachtige soorten zoals varens met planten met een fijnere uitstraling geeft een mooi beeld.
Bekleed je een hele wand, kies dan onderhoudsvriendelijke planten. Vetplanten zijn daarvoor geschikt: ze slaan vocht op in hun blad, stengel of wortels, vragen weinig verzorging en kunnen goed tegen droogte. Houd ook hier rekening met zon en schaduw.
Planten voor een verticale tuin
Schaduw
Varens, siergrassen voor de schaduw, purperklokje, longkruid, zenegroen, dovenetel en tuingeraniums.
Zon
Lavendel, klokjesbloem, viooltjes, veronica, vetplanten zoals sedum en huislook, en maskerbloem op een plek die vochtig blijft.
Eetbaar
Aardbei, bieslook, sla, tijm en andere kruiden.
Veelgestelde vragen
Een verticale tuin is een groene wand van modules, panelen of bakken met planten tegen een muur, gevel of schutting. Hij wordt ook plantenmuur, groene gevel of geveltuin genoemd.
Monteer een rooster op zo’n 15 centimeter van de muur, met een waterdichte laag ertussen. Span er vilt of jute voor, leg druppelirrigatie aan, vul de vakken met aarde en plant. Eenvoudiger kan met bakken aan een rek of een pallet.
In de schaduw varens, purperklokje, longkruid, zenegroen en dovenetel. In de zon lavendel, veronica, klokjesbloem en vetplanten. Kruiden en aardbeien maken er een eetbare wand van.
Bij een kleine wand met een gieter, maar bij een grote plantenwand is druppelirrigatie het handigst. Zet planten die weinig water nodig hebben bovenin, omdat het water naar beneden loopt.
Nee. Een volle plantenwand met natte grond is zwaar. Controleer vooraf of de muur, gevel of schutting sterk genoeg is en verstevig hem zo nodig.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
