Siergrassen: 10 soorten siergras kiezen, planten en verzorgen
Siergrassen brengen rust en beweging tegelijk. Met hoge pluimgrassen, middelhoge zegges en lage blauwe grassen bouw je een border die van voorjaar tot diep in de winter iets te zien geeft.
Twee loungestoelen op grind voor een verhoogde border met siergrassen in Nijverdal
Wereldwijd bestaan er zo’n achtduizend soorten siergras. Ze verschillen sterk in hoogte, bladkleur, bloeivorm en winterbeeld: van pluimen en fijne, transparante aren tot halmen in groen, blauw, rood of bont. De meeste siergrassen bloeien ongeveer twee tot drie maanden. Door soorten met een verschillende bloeitijd te combineren, heb je van april tot en met oktober bloei en daarna nog een mooi winterbeeld. Hieronder lees je waar je siergrassen het beste plaatst, hoe je een border met siergras opbouwt, hoe je ze plant en verzorgt, en welke tien soorten het meest gebruikt worden.
Wat zijn siergrassen?
Siergrassen zijn decoratieve grassen en grasachtige planten die je in de border, in een pot of solitair gebruikt. Ze horen bij een van de grootste plantenfamilies op aarde.
Binnen die familie lopen de soorten ver uiteen. Sommige grassen hebben pluimen met een zachte, donzige uitstraling, andere fijne aren waardoor de plant transparant oogt. Er zijn soorten met blauw, rood, geel of bont blad. Ook de bloeitijd verschilt: er zijn voorjaarsbloeiers, zomerbloeiers en grassen die pas in het najaar op hun mooist zijn.
Voor een tuinontwerp betekent dit dat je met siergras veel kanten op kunt. Een enkele grote pol werkt als blikvanger, een groep lage grassen als rustige ondergrond en een mix van soorten als volle, beweeglijke border.
De beste plaats voor siergrassen in de tuin
De meeste siergrassen zijn niet kieskeurig. Ze doen het uitstekend op een zonnige plek en ontwikkelen zich ook goed in halfschaduw. Voor volle schaduw kies je een zegge (Carex) of Japans berggras (Hakonechloa).
Bouw de beplanting trapsgewijs op. Hoge soorten krijgen een plek achterin, lage soorten vooraan. Hetzelfde geldt voor de bloeitijd: vroegbloeiende grassen voorin de border, dan de bloeiende vaste planten en de laatbloeiende grassen achterin. Zo blijft er gedurende het seizoen steeds iets nieuws te zien zonder dat de ene plant de andere verbergt.
Denk ook aan wind en licht. Hoge grassen vangen veel wind en bewegen mee, wat goed werkt langs een terras of gazon. Laag licht in de ochtend of avond maakt pluimen en aren extra mooi zichtbaar, dus een plek tussen de zon en je zitplek of raam loont.
Een border met siergrassen maken
Siergras is te mooi om alleen als afwerking te gebruiken. Je kunt een siergras solitair zetten, combineren met vaste planten of een border maken met alleen grassen. Een combinatie van drie of vier soorten geeft al een sterk effect.
Zo bouw je de border op
Kies een vaste basis
Begin met één of twee soorten die in grotere groepen terugkomen, bijvoorbeeld zegge of lampenpoetsersgras. Dat geeft rust.
Voeg hoogte toe
Zet achterin of op de hoeken een hoog gras zoals prachtriet of reuzenvedergras als structuur en blikvanger.
Combineer met bloeiers
Vaste planten zoals zonnehoed, salvia, persicaria en vrouwenmantel kleuren goed bij de rustige grassen. Een insectenborder met nectarplanten trekt bijen, vlinders en hommels.
Spreid de bloeitijd
Kies grassen die in het voorjaar, de zomer en het najaar bloeien, zodat de border van april tot oktober in bloei staat.
Houd plantafstand aan
Grote soorten hebben al snel een meter ruimte nodig. Plant je te dicht, dan verdringen de pollen elkaar.
Wanneer en hoe plant je siergrassen?
Je kunt siergrassen het hele jaar planten, zolang de grond niet bevroren is. De beste periode is het voorjaar: dan hebben de wortels het hele seizoen om zich te vestigen voor de eerste winter. Plant je in de herfst, bescherm de jonge planten dan bij strenge vorst.
De belangrijkste voorwaarde is een goed doorlatende grond. Siergrassen vormen een diep wortelgestel, waardoor ze ook in droge perioden water en voeding kunnen opnemen. Plant ze daarom diep genoeg.
- Graaf een ruime kuil
Maak het plantgat twee keer zo diep als de wortelkluit. - Verbeter de grond
Werk een flinke hoeveelheid compost of ander organisch materiaal door de grond. - Maak de wortels los
Haal de plant uit de pot en maak de wortels voorzichtig los. - Plant en geef water
Zet de plant in het gat, geef royaal water, vul aan met aarde en geef nogmaals water. - Houd de eerste periode vochtig
Geef water tot de plant is aangeslagen. Daarna redt een siergras zich grotendeels zelf.
Siergrassen in een pot of plantenbak
Niet alle siergrassen worden groot. Er zijn veel lage soorten die goed passen in een kleine tuin, op een balkon of in een plantenbak. In een pot met een diameter van 30 centimeter maak je al een mooi geheel met een paar grassen van één soort.
Geschikt voor een pot zijn onder meer zegge, blauw schapengras, Stipa tenuissima, Japans berggras en compacte lampenpoetsersgrassen zoals ‘Hameln’ en ‘Little Bunny’. Zorg voor een pot met afvoergat en geef in de zomer vaker water dan in de volle grond.
Siergrassen verzorgen en snoeien
Siergrassen vragen weinig onderhoud. Water geven is alleen nodig in een lange droge periode in de zomer. Bemesting is nauwelijks nodig: te veel mest of water maakt de plant slap en kan de bloei zelfs verminderen. Een siergras wordt het sterkst als het in zijn eigen tempo groeit.
Snoeien per type
Niet-wintergroene grassen
Prachtriet, vingergras, lampenpoetsersgras, pijpenstrootje
Laat het verdorde blad en de pluimen in de winter staan; ze geven winterbeeld en beschermen het hart van de plant. Knip de pol in het voorjaar, voordat het nieuwe blad uitloopt, terug tot 10 à 20 centimeter boven de grond.
Wintergroene grassen
Zegge, blauw schapengras, Stipa tenuissima
Niet terugknippen. Kam in het voorjaar met je handen of een hark het dode blad eruit.
Pampasgras
Knip in het voorjaar het oude blad weg en draag daarbij handschoenen: de bladranden zijn scherp. Bind de pol in de winter samen om het hart droog te houden.
Siergrassen zijn eenvoudig te vermeerderen door een oude pol in het voorjaar te scheuren. Een plant die in het midden kaal wordt, knap je daarmee ook op. Dat maakt de hogere aanschafprijs van siergras goed: je koopt ze eenmalig en ze komen elk jaar terug.
10 siergrassen soorten
De tien soorten hieronder zijn de meest gebruikte siergrassen, van hoog tot laag. Het zijn verzamelsoorten: binnen elke soort heb je weer veel cultivars met een eigen hoogte en kleur.
Hoge siergrassen
1. Pampasgras (Cortaderia selloana)
Zon · bloei augustus–oktober · tot 2,40 m hoog en 1,50 m breed · semi-wintergroen
Een opvallend hoog gras met grote, crèmekleurige pluimen. Er bestaat ook een roze variant. De compacte ‘Pumila’ wordt ongeveer 1,20 meter hoog en past in een border of grote pot. Pampasgras is het minst winterhard van deze tien: houd het hart in de winter droog.
2. Japans sierriet (Miscanthus sinensis)
Zon tot halfschaduw · bloei augustus–september · ca. 1,60 m hoog, 60 cm breed
Rietachtige stengels en sierlijk blad met een witte middennerf. De opgaande, roodachtige pluimen verkleuren in de herfst naar zilvergrijs. Omdat de plant rechtop groeit, past hij ook in een kleine tuin.
3. Prachtriet (Miscanthus, o.a. ‘Gracillimus’)
Zon · bloei augustus–oktober · tot ca. 2 m
Smal blad dat in de wind beweegt en sierlijke pluimen. Er zijn veel cultivars met een eigen hoogte en pluimkleur. Prachtriet is winterhard; het blad verdort in de winter maar blijft als winterbeeld staan. ‘Gracillimus’ wordt minimaal 1,60 meter. Zoek je een vergelijkbaar beeld rond een meter, kies dan vingergras ‘Heavy Metal’.
4. Reuzenvedergras (Stipa gigantea)
Zon · bloei juni–augustus · ca. 2,50 m hoog, 1,20 m breed · semi-wintergroen
De goudgele bloeipluimen staan hoog boven een lage pol blad en bewegen golvend in de wind. Door de luchtige bloei kun je hem ook vooraan in de border zetten zonder dat hij het zicht wegneemt.
Middelhoge siergrassen
5. Vingergras (Panicum virgatum)
Zon · bloei augustus–oktober · tot ca. 1,20 m
Strak opgaand blad, in blauwe en purperrode cultivars. Vingergras is op zijn mooist in het najaar en blijft tot diep in de winter staan, al is het niet wintergroen.
6. Zegge (Carex)
Halfschaduw tot schaduw · bloei in het voorjaar · tot ca. 40 cm · wintergroen
Een van de populairste siergrassen. Bekende soorten zijn Carex comans ‘Bronze Form’ met lichtbruin blad en Carex morrowii ‘Ice Dance’ met breed, crèmewit gerand blad. Zegge combineert goed met vrouwenmantel en is een van de weinige grassen voor de schaduw.
7. Lampenpoetsersgras (Pennisetum alopecuroides)
Zon · bloei augustus–oktober · 30 cm tot 1 m
Herkenbaar aan de pluimvormige, borstelachtige bloei. De soort wordt ongeveer 1 meter hoog en breed, ‘Hameln’ blijft compact rond 70 centimeter en ‘Little Bunny’ wordt 30 tot 40 centimeter. Winterhard, niet wintergroen.
Lage siergrassen
Laag vedergras (Stipa tenuissima)
Zon · bloei juni–augustus · ca. 60 cm hoog, 30 cm breed · wintergroen
Fijn, lichtgroen blad met zilvergroene halmen die in de herfst geel kleuren. Veel gebruikt in kleine tuinen en tussen grind, omdat het fijne gras zacht beweegt zonder veel ruimte te vragen.
8. Blauw schapengras (Festuca glauca)
Zon · bloei mei–juni · tot ca. 40 cm · wintergroen
Diepblauw tot grijs blad. Goed voor kleuraccenten in een strakke border of in grind, en te gebruiken als lage bodembedekker in groepen. Vraagt een droge, goed doorlatende grond.
9. Japans bloedgras (Imperata cylindrica ‘Red Baron’)
Zon · rood blad juli–augustus · ca. 40 cm
In het voorjaar groen met rode punten, in de zomer felrood. Prachtig in tegenlicht. Het blad verdort in de winter; bescherm de plant de eerste winters met een laag blad of mulch.
10. Pijpenstrootje (Molinia caerulea)
Zon tot halfschaduw · bloei augustus–oktober · ca. 50 cm (lage soorten)
Op zijn mooist in de herfst, met lange stevige bloeihalmen die diepgeel verkleuren. ‘Variegata’ heeft groen-crème gestreept blad. Er zijn ook hoge soorten. Winterhard, niet wintergroen.
7 misverstanden over siergrassen
“Gras is saai”
Siergras heeft een heel andere uitstraling dan een gazon. Kleur, bloei en beweging maken de border juist levendig.
“Alle siergrassen bloeien tegelijk”
De bloeitijd verschilt per soort en duurt twee tot drie maanden. Met de juiste combinatie heb je bloei van april tot en met oktober.
“Siergras neemt veel ruimte in”
Grote soorten vragen ruimte, maar veel lage soorten passen in een pot van 30 centimeter.
“Siergrassen sterven af in de winter”
Bij veel soorten verdort het blad, maar de plant komt elk jaar terug. Op pampasgras na zijn ze goed winterhard.
“Siergras valt om bij harde wind”
Een gezonde plant met een goed wortelgestel blijft staan. Omvallen komt vooral door te veel mest of water.
“Met extra mest groeit het sneller”
Overbemesting maakt de plant slap en kan de bloei verminderen. Laat het gras in zijn eigen tempo groeien.
“Siergrassen woekeren”
Een paar soorten woekeren, zoals sommige rietsoorten en Japans bloedgras op lichte grond. De meeste vormen een pol die langzaam breder wordt, wat onkruid juist weinig kans geeft.
Siergras in je tuinontwerp
In onze tuinen gebruiken we siergras vaak om strakke lijnen zachter te maken: langs een vijver, tussen grind of voor een schutting. Welke soort en hoeveel planten passen, hangt af van de grond, de zon en hoeveel onderhoud je wilt.
Veelgestelde vragen
Zegge (Carex), blauw schapengras (Festuca) en laag vedergras (Stipa tenuissima) blijven in de winter groen. Pampasgras en reuzenvedergras zijn semi-wintergroen. Prachtriet, vingergras, lampenpoetsersgras en pijpenstrootje verdorren, maar blijven als winterbeeld staan.
Pampasgras, prachtriet, reuzenvedergras en lampenpoetsersgras staan bekend om hun pluimen. Prachtriet en lampenpoetsersgras bloeien van augustus tot in oktober.
In het voorjaar, voordat het nieuwe blad uitloopt. Knip niet-wintergroene soorten terug tot 10 à 20 centimeter. Wintergroene soorten kam je alleen uit.
Zegge (Carex) en Japans berggras (Hakonechloa macra) doen het goed in halfschaduw tot schaduw. De meeste andere siergrassen willen zon of lichte halfschaduw.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
