Vogels in de tuin lokken: 9 planten en struiken voor een vogelvriendelijke tuin
Een tuin is pas compleet met vogelgeluid. Met vogelvriendelijke beplanting lok je meer vogels naar je tuin: planten met zaden en bessen geven voedsel, struiken geven beschutting. Dat is ook goed voor de natuur in je omgeving.
Vogelhuisje bij de tuinkamer in Twello
Vogels zoeken in de tuin drie dingen: voedsel, water en een veilige plek. Bessen en zaden zijn vooral in het najaar en de winter belangrijk. Hieronder lees je welke negen planten en struiken vogels aantrekken, welke vogels erop afkomen, hoe je ze plant en verzorgt, en hoe je vogels in de winter helpt.
1. Zonnebloem
De zonnebloem (Helianthus annuus) is bijna onmisbaar als je vogels in de tuin wilt lokken. De pitten zijn geliefd bij mussen, mezen en spechten.
De zonnebloem komt uit Noord- en Midden-Amerika en hoort bij de composietenfamilie. De bloem wordt tot 20 cm breed en de plant tot zo’n 2 meter hoog. Voor een kleine tuin of een pot op het balkon zijn er minizonnebloemen van maximaal 1 meter.
Zonnebloemen zaaien
Wanneer
Vanaf mei, als er geen nachtvorst meer is.
Waar
Op de zonnigste plek, beschut tegen wind, bijvoorbeeld langs een schutting of gevel.
Grond
Ze groeien op vrijwel elke grond, het best bij een pH tussen 6 en 7,5. Is de grond te zuur, strooi dan kalk; te kalkrijk, werk dan bladcompost door de grond. Voorkom natte grond, of zaai in een verhoogde bak.
Zaaien
Maak gaatjes van zo’n 3 cm diep met 40 cm tussenruimte, leg er een paar zaden in en geef water.
Laat de bloemen na de bloei aan de stengel uitdrogen. Dan pikken vogels de pitten er zelf uit. Wil je de pitten zelf oogsten, knip de bruine bloemen dan af, laat ze drogen en haal de pitten eruit.
2. Rozenbottel
Rozenbottels zijn de vruchten van wilde rozen, zoals de hondsroos (Rosa canina), egelantier (Rosa rubiginosa), rimpelroos (Rosa rugosa) en Rosa gallica. Ze zijn rood, oranje of zwart, rond of ovaal. De struik wordt zo’n 3 meter hoog. Vooral wintergasten als de koperwiek en de kramsvogel eten de bottels, net als merels.
Plant de struik in het najaar of de winter op een zonnige plek. Snoeien is niet nodig. Draag handschoenen bij het werken aan de struik, want de stekels prikken.
3. Zwarte bes
De zwarte bes (Ribes nigrum) hoort bij de ribesfamilie en komt uit Midden- en Oost-Europa en delen van Azië. De struik wordt tot 2 meter hoog, bloeit in april en mei en heeft rijpe bessen in de zomer. Merels zijn er dol op.
Planten en verzorgen
Planten
Van oktober tot maart, in voedzame, lichte grond die vocht vasthoudt zonder nat te staan.
Snoeien
Haal oude en zwakke takken weg, bij voorkeur in juli of augustus. Te veel oud hout geeft minder bessen.
Meeldauw
Een veelvoorkomende schimmel bij bessenstruiken. Voorkom het door de struik open te snoeien, oftewel uit te dunnen.
4. Lampenpoetsersgras
Lampenpoetsersgras (Pennisetum alopecuroides) is een bekend siergras van zo’n 60 cm tot 1,2 meter. Laat je de pluimen in het najaar staan, dan vinden zaadeters er voedsel en kleine vogels beschutting.
Plant het op een zonnige, beschutte plek in luchtige grond die water goed doorlaat en toch vochtig blijft. Het gras staat het mooist in groepen. Knip het in maart terug.
5. Vlier
De vlier (Sambucus) is in de lente te herkennen aan de schermen met witte of crèmekleurige bloemen, bij sommige cultivars roze. Daarna volgen zwarte bessen bij de gewone vlier en rode bij de trosvlier. De vlier hoort bij de muskuskruidfamilie en groeit in Europa in bossen, heggen en duinen. Spreeuwen, lijsters, merels, zwartkoppen en roodborsten eten de bessen.
De vlier groeit in halfschaduw op vrijwel elke grond en vraagt weinig aandacht. Geef in droge periodes extra water en snoei na de oogst oude takken weg.
6. Braam
De braam (Rubus) groeit in heel Europa in het wild langs bosranden. Cultuurbramen zijn ontstaan door kruising van verschillende soorten. De ranken worden tot 6 meter lang en de vruchten rijpen vanaf augustus. Merels, lijsters en roodborsten eten de bramen, en de bloemen trekken bijen en vlinders.
Planten en verzorgen
Grond
Lichte, licht vochtige grond, zoals zandgrond.
Steun
De ranken hebben steun nodig: een rij palen met draad, of langs een muur.
Vorst
Langdurige strenge vorst kan schade geven.
Woekeren
Een braam verspreidt zich snel via uitlopers en zaad. In een kleine tuin is een doornloze cultuurbraam aan een rek makkelijker in toom te houden.
Vermeerderen
Buig een gezonde tak naar de grond en zet hem meer dan 10 cm diep in de grond (afleggen). In de herfst kun je de bewortelde plant verplaatsen.
7. Dille
Dille (Anethum graveolens) hoort bij de schermbloemenfamilie, wordt ruim een meter hoog en bloeit in de zomer met kleine gele bloemen. De bloemen trekken insecten, de zaden zijn voedsel voor zaadetende vogels, en het blad is in de keuken lekker bij vis.
Zaai dille vanaf april op een zonnige, beschutte plek in voedzame grond die water goed doorlaat. Te veel vocht remt de groei. Het is een eenjarig kruid. Zaai dille niet naast venkel: ze kruisen makkelijk met elkaar.
8. Meidoorn
De meidoorn (Crataegus monogyna), ook haagdoorn genoemd, hoort bij de rozenfamilie en komt in Nederland van nature voor. Hij wordt 4 tot 9 meter hoog en is ook als haag te gebruiken. De bloemen trekken bijen, de rode bessen merels, lijsters, kramsvogels, koperwieken, spreeuwen en mezen. De doornige takken geven vogels een veilige plek.
Plant de meidoorn in het voorjaar en meng compost door de grond. Kies een jonge plant: die slaat makkelijker aan dan een oudere plant die al vastzit in de pot. Snoei met mate, want veel snoeien geeft minder bloei en bessen. Controleer in de zomer op bladluis en rupsen, maar laat bestrijding zoveel mogelijk aan de vogels over.
9. Aalbes
De aalbes (Ribes rubrum) komt uit Europa en West-Azië en groeit in Nederland ook in het wild. De struik heeft geen doorns, wordt 1 tot 1,5 meter hoog en bloeit in april en mei. Roodborsten, merels en mussen eten de bessen, en jij kunt ze gebruiken in jam of bij het ontbijt.
Plant de aalbes in de zon, in voedzame grond die een flinke regenbui kan verwerken. Maak het plantgat groter dan de pot, zet de plant even diep als in de pot, druk aan en geef water. Het eerste jaar hoef je niet te snoeien; daarna knip je in juli of augustus wat oude takken weg.
Vogels helpen in de winter
In voorjaar, zomer en herfst vinden vogels makkelijk voedsel. In de winter hebben ze het zwaar. Je helpt ze door bij te voeren en water neer te zetten.
Voer
Zaden, ongezouten pinda’s, appel en rozijnen. Geen brood: dat bevat weinig voedingsstoffen.
Vast moment
Voer elke dag op hetzelfde tijdstip. Vogels gaan erop rekenen.
Water
Zet een drinkbak neer en houd die schoon en ijsvrij.
Beschutting
Dichte struiken en hagen geven een veilige schuil- en slaapplek.
Veelgestelde vragen
Plant bessendragende struiken en planten met zaden, zorg voor beschutting en schoon water, en voer in de winter bij.
Meidoorn, vlier, wilde rozen met rozenbottels, braam, zwarte bes en aalbes. Ze geven voedsel en beschutting.
Zonnebloemen, lampenpoetsersgras en dille geven zaden. Laat de uitgebloeide planten in het najaar staan.
Zaden, ongezouten pinda’s, appel en rozijnen. Geef geen brood en zet ook schoon drinkwater neer.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
