Winterplanten: welke planten bloeien en groeien in de winter?
Ook in de winter kan een tuin kleur en sfeer hebben. Met winterbloeiers, besdragers en wintergroene planten blijft er iets te zien, juist op de plekken die je vanuit huis ziet.
Doorkijk, tuindeuren, terras en bolboom
Veel mensen trekken in de winter de gordijnen dicht en laten de tuin voor wat hij is. Dat is zonde, want er zijn genoeg bomen, struiken en vaste planten die juist in de koude maanden bloeien of opvallen met blad en bessen. De basis van een mooie wintertuin is een combinatie van wintergroene planten, die structuur geven, en winterbloeiers, die kleur en geur toevoegen. Hieronder lees je welke wintergroene planten je als basis kunt gebruiken, welke dertien planten in de winter bloeien of groeien en hoe je ze combineert.
Wintergroene planten als basis
Bij een beplantingsplan let je op bloeiperiode, vorm en afmeting, winterhardheid, standplaats en kleur. Voor de winter komt het neer op één combinatie: wintergroen voor de structuur en winterbloeiers voor de kleur.
Wintergroene planten om mee te combineren
Schijnhulst (Osmanthus)
Groenblijvende heester die sterk op hulst lijkt, met geurende bloemen in april.
Portugese laurier (Prunus lusitanica)
Donkergroen blad met kenmerkende rode stelen. Geschikt als haag en als vorm in de border.
Wintergroene eik (Quercus × turneri)
Een eik die zijn leerachtige, glanzende blad grotendeels de winter door houdt.
Italiaanse aronskelk (Arum italicum)
Pijlvormig blad met crèmewitte tekening dat juist in de winter boven de grond staat.
Schoenlappersplant (Bergenia)
Groot blad dat in de winter rood-paars verkleurt, met roze bloemen in het voorjaar.
Kruipend zenegroen (Ajuga reptans)
Lage bodembedekker met donker blad en intens blauwe bloemen in het voorjaar.
Bloeiende winterplanten voor buiten
Winterbloeiers zijn planten die bloeien als de rest van de tuin in rust is. Kijk bij het kiezen naar de grondsoort en of de plant zon of schaduw wil. De bloemen van veel winterbloeiers reageren op het weer: bij vorst sluiten of hangen ze, bij zachter weer gaan ze weer open.
Vaste planten en eenjarigen
Helleborus, kerstroos (Helleborus niger)
Halfschaduw, beschut · bloei december–maart · 30–40 cm · wintergroen
De bekendste winterbloeier, met witte bloemen rond de jaarwisseling. Andere soorten en cultivars bloeien in roze, paars of groen. Helleborus houdt van een vochthoudende, kleiige grond en een plek uit de wind. Verplaats de plant niet onnodig; daar kan hij slecht tegen. Knip oud, vlekkerig blad weg zodat de bloemen goed zichtbaar zijn.
Winterviolen (Viola)
Zon tot halfschaduw · bloei oktober–april · 15–20 cm
Bloeien de hele winter door. Bij vorst hangen de kopjes, maar zodra het boven nul komt, gaan ze weer omhoog. Plant ze in september of oktober in de border, in bakken of op het balkon. Ze zijn makkelijk te onderhouden; geef bij droog weer af en toe water.
Winterheide (Erica carnea, Erica × darleyensis)
Zon tot halfschaduw · bloei december–april · tot 50 cm · wintergroen
Een makkelijke plant voor een licht vochtige grond, in de border of in een pot. Knip winterheide in april na de bloei terug.
Heesters en klimmers
Toverhazelaar (Hamamelis)
Zon tot halfschaduw · bloei januari–maart · tot ca. 4 m
Bloeit met geurende, spinvormige gele tot oranjerode bloemen aan kale takken. Bij regen, kou en mist krullen de bloemblaadjes op, bij zon gaan ze weer open. Groeit langzaam maar wordt breed; geef hem dus ruimte. Wil een humusrijke, niet te zure grond. Snoeien is niet nodig, alleen af en toe een oude tak.
Winterjasmijn (Jasminum nudiflorum)
Noord- of oostmuur · bloei december–maart · tot ca. 3 m
Een leiplant voor een koele muur of schutting, met gele bloemen aan groene twijgen, ook bij vorst. Leid de takken langs draden. Geef in droge, vriezende perioden af en toe water, omdat de takken anders uitdrogen. Snoei na de bloei.
Winterzoet (Chimonanthus praecox)
Zon, beschut · bloei december–februari · tot ca. 2,5 m
Gele, sterk geurende bloemen met een paars hart aan kale takken. Plant hem in een rijke tuingrond en dicht bij een pad of deur, zodat je de geur meekrijgt.
Winterkamperfoelie (Lonicera fragrantissima)
Zon tot halfschaduw · bloei januari–maart · ca. 2 m
Een struik, geen klimmer. Witte bloemen die sterker geuren naarmate het zachter wordt. IJzersterk: verdraagt vorst tot ongeveer −25 graden. Daarna verschijnen rode bessen voor de vogels.
Mahonia (Mahonia × media, Mahonia aquifolium)
Halfschaduw · bloei november–maart · 1–2 m · wintergroen
Stekelig, glanzend blad en geurende gele bloemtrossen in de winter, een vroege nectarbron voor insecten. Daarna blauwe bessen.
Sneeuwbal (Viburnum)
Zon tot halfschaduw · bloei november–april, per soort · tot ca. 3 m
Viburnum tinus is wintergroen en bloeit met witte schermen tussen het blad. Viburnum × bodnantense bloeit met geurende roze bloemen aan kale takken. Snoei na de bloei of rond maart.
Bomen
Winterkers (Prunus subhirtella ‘Autumnalis’)
Zon · bloei november–maart, bij zacht weer
Halfgevulde bloemetjes die van roze naar wit verbleken en de hele koude periode bij zacht weer opnieuw verschijnen.
Fuji-kers (Prunus incisa)
Zon · bloei februari–maart
Een kleine sierkers die al vroeg in het jaar roze bloeit. Het blad kleurt in de herfst oranje. Geschikt voor een kleine tuin.
Planten met bessen en knoppen in de winter
Niet elke winterplant valt op door bloemen. Deze planten geven kleur met bessen of knoppen en blijven in de koude maanden aantrekkelijk.
Winterbes (Ilex verticillata)
Zon tot halfschaduw · bessen november–februari · ca. 2 m
Familie van de hulst, uit Noord-Amerika. Verliest zijn blad, waarna de rode bessen aan de kale takken goed zichtbaar zijn. Verdraagt vorst tot ongeveer −20 graden. Je kunt hem kleiner houden door te snoeien. Alleen vrouwelijke planten dragen bessen, met een mannelijke plant in de buurt.
Skimmia (Skimmia japonica)
Halfschaduw tot schaduw, zure grond · knoppen november–maart · tot 75 cm · wintergroen
Compacte heester met rode of witte bloemknoppen die de hele winter kleur geven. De mannelijke ‘Rubella’ en ‘Magic Marlot’ hebben opvallende knoppen; vrouwelijke planten dragen rode bessen. Snoeien is niet nodig. Mooi in winterboeketten.
Hulst (Ilex aquifolium)
Zon tot schaduw · bessen in de winter · wintergroen
Herkenbaar aan het glanzende, stekelige blad en de rode bessen. Er zijn veel soorten, waaronder bonte hulst en Ilex crenata met zwarte bessen. Groeit op bijna elke grond die niet te droog is, is goed te snoeien en verdraagt strenge vorst.
Zo maak je een wintertuin
- Kies de plek vanuit huis
Bepaal welke delen van de tuin je in de winter vanuit de woonkamer of keuken ziet. Daar komen de winterplanten. - Leg een groene basis
Gebruik wintergroene heesters, hagen en bodembedekkers zodat de tuin ook in januari structuur heeft. - Voeg winterbloeiers toe
Zet één of twee bloeiende heesters als blikvanger en vul aan met lage bloeiers zoals helleborus en winterheide. - Denk aan geur bij de route
Plant geurende soorten zoals winterzoet, toverhazelaar en winterkamperfoelie langs het pad of bij de voordeur. - Laat winterbeeld staan
Knip siergrassen en uitgebloeide vaste planten pas in het voorjaar terug. Ze geven structuur en vangen rijp.
Een wintertuin werkt het best als hij deel uitmaakt van het hele beplantingsplan, zodat de tuin in elk seizoen iets te bieden heeft.
Veelgestelde vragen
Onder meer helleborus (kerstroos), winterviolen, winterheide, toverhazelaar, winterjasmijn, winterzoet, winterkamperfoelie, mahonia, sneeuwbal en de winterkers Prunus subhirtella ‘Autumnalis’.
Winterviolen, winterheide, helleborus en skimmia doen het goed in een pot. Zorg voor een afvoergat en geef bij droog, vriezend weer af en toe water.
Toverhazelaar, winterzoet, winterkamperfoelie, mahonia en Viburnum × bodnantense hebben geurende bloemen. Zet ze bij een pad of deur.
Plant heesters en vaste planten bij voorkeur in de herfst, als de grond nog niet bevroren is. Winterviolen plant je in september of oktober.
Liever meteen een plan dat past bij jouw tuin?
We komen langs, bespreken je wensen en maken een schetsontwerp met een indicatie van de begroting. Zo weet je waar je aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd. Een schetsontwerp kost € 695.
